222 SAYILI İLKÖĞRETİM VE EĞİTİM KANUnuna GÖRE
KURULMASI GEREKEN GEZİCİ OKUL VE GEZİCİ ÖĞRETMENLİKLER YÖNETMELİĞİ

(1. ESASLAR)

Madde 1 — Gezici okullar:

Gezici okullar yılın muhtelif mevsimlerinde yaylacılık, göçebelik vesair sebeplerle yer değiştiren halk topluluklarının çocuklarına mahsus ilköğrenim kurumlarıdır.

Halkın yer değiştirme durumuna uymak suretiyle faaliyette bulunacak plan bu okullar, çalışma şekil ve yerlerine göre aşağıda belirtildiği şekilde dört tip olarak tesbit edilmiştir.

a) Halkı, yılın belirli zamanlarında ve belirli yerlere yaylacılık maksadiyle göç eden topluluklardaki okullar .

b) Bütün bir yıl süresince oturma yerlerini, hayvanlarının beslenme şartlarına bağlıyan aşiret, oba gibi göçebe hayatı yaşıyan halk topluluklarının bulundukları yerlerdeki okullar.

c) Yılın belirli birkaç ayını, belirli bir yerde toplu halde geçirip, yılın diğer kısmını göçebe olarak geçiren halk topluluklarının bulundukları yerlerdeki okullar.

d) Belirli yerde birkaç ay sabit olarak oturup bilâhare başka başka yerlere parçalar halinde göç eden halk topluluklarının bulunduğu yerlerdeki okullar.

Madde 2 — Gezici  öğretmenlikler:

Gezici Öğretmenlikler, nüfusu ve öğretim çağındaki çocuk sayılarının azlığından başlıbaşına bir okul yapılıp öğretmen verilmesine; yol mesafe, arazi durumu veya maddî imkânsızlıklardan ötürü bir bölge okuluna bağlanmasına imkan bulunmayan mahalle, divan, mezraa ve kom gibi dağınık iskân sahalarında bulunan halkın Öğrenim çağındaki çocuklarını ilköğretime kavuşturmak amacı ile kurulur.

Gezici öğretmenlerin vazife göreceği bölgeler aşağıda gösterilen şekillerde tesbit olunur.

a) Birbirine, yakın mahalle, divan mezraa ve komlar birleştirilerek gezici öğretmenlik bölgeleri meydana getirilir .

b) Bir bölgeye giren meskun yerlerden birine çok yakın ve gidip gelme şartları elverişli birden fazla mahalle, divan ve benzeri küçük yerlerin çocukları bir merkezden toplanarak öğretim merkezleri kurulur.

c) Mahalli iklim ve arazi şartlarına göre gezici öğretmenlik bölgelerinde bir veya daha fazla öğretim merkezleri tesis edilebilir.

d) Bu bölge ve öğretim merkezlerinde mahallin iklim ve yaşama şartları dikkate alınarak yeter derecede gezici öğretmen istihdam edilir.

(II. GEZİCİ OKUL VE ÖĞRETMENLİKLERİN ÇALIŞMA ŞEKİLLERİ)

Madde 3 — Gezici okulların çalışması:

A) Birinci tip okullar:

a) Birinci tipte gösterilen ve öğretim süresinin çoğunu sabit bir yerde geçirip az bir zamanını belirli bir yayla veya otlağa göç ederek geçiren halk topluluklarına mahsus gezici okullar, halkın yaylaya çıkma zamanına kadar sabit bir yerde normal olarak çalışır. Halk yaylaya göç edince okulda halkla birlikte göç eder. Öğretime yeni yerleşme yerinde devam eder.

b) Okulun bulunduğu mahalledeki halk yayla ve otlağa göçünü kademeli olarak yaparsa , okul da halkla birlikte kademeli olarak göçe katılır , imkân bulduğu her kademede öğretime devam eder.

B) İkinci tipte gösterilen ve halkın daima göçebe olarak yaşıyan topluluktaki gezici okullar, çalışma ve öğretim durumlarını halkın şart ve hareketlerine uydurarak aşiret ve oba ile birlikte hareket halinde olur ve imkân bulunduğu yerde öğretimine devam eder.

C) Birkaç ayını belirli bir yerde geçirip bilahare göçebe haline geçen topluluklardaki üçüncü tip okullar da çalışmalarını bulundukları topluluğu uydurup, birkaç ay sabit okul gibi çalışarak göç başlayınca gezici okul haline geçer, imkân bulduğu her yerde öğretime devam eder.

D) Belirli bir yerde birkaç ay topluca oturup bilahare parçalar halinde çeşitli mahallere göç eden topluluklardaki dördüncü tip gezici okullar:

a) Okul tek öğretmenli ise, göç eden topluluktan büyük çoğunluk nereye göç ederse okul da bu grubu takip eder.

b) Göç haline geçen halk eşite yakın çocuklarla birden fazla gruplara ayrıhrsa , okul çeşitli şartları da dikkate alarak bölüklerde münavebe ile öğretime devam eder.

c) Topluluklardaki gezici okul birden fazla öğretmenli ise, toplumun ayıılacağı grup ve şartlara gore her Öğretmen her veya birkaç grubu takip eder. Bu gruplarda duruma göre öğrencileri bir araya getirir veya münavebe ile öğretime devam ederler.

d) Göç eden bölüklerden diğer gezici okul ve öğretmen bölgesine giren bölükler olursa, bu bölüklerin gittikleri yerdeki gezici okul ve öğretmenliklerden istifade etmeleri için gerekli tedbirler alınır,

E) Gezici okullar , öğretimi mahalli şaftlara uygun olarak, açık havada, çardakta, çadırda, gezici barakalarda veya varsa binalarda yaparlar.

Madde 4 — Gezici öğretmenlerin çalışması:

A) Bir gezici öğretmenliğe en az iki öğretim merkezi bağlanır.

B) Bu öğretim merkezlerinin sayısı mevsim şartları, mesafe ve arazi örtüleri dikkate alınarak üç veya daha fazla da olabilir.

C)Öğretim merkezlerinde eğitim ve öğretim: İklim, mesafe ve arazi şartları dikkate alınarak aşağıdaki şekillerde ayarlanır:

a) Öğretim merkezleri birbirine yakın ve gidip gelme şartları elverişli ise yarımşar günlük münavebe ile ,

b) Öğretim merkezleri günlük gidiş ve dönüşe imkân vermiyecek mesafe ve şartlarda ise gün aşırı münavebe ile,

c) Öğretim merkezleri ikiden fazla olduğu takdirde veya gezici öğretmenlikler dağlık ve çok kar alan mıntıkalarda ise, günlük, haftalık, aylık ve hatta mevsimlik münavebeler ile,

d) Öğretim merkezlerine bağlı mahalle, divan, mezraa ve komların öğrencilerinin öğretim merkezine gelme imkânı bulunmadığı hallerde, her birinde münasip aralıklarla kalmak suretiyle,

D) Mahalli şartlara göre gezici öğretmenliklerin diğer çalışma şekilleri: Millî Eğitim Müdürü, İlköğretim Müfettişi, İlköğretim Müdürü, Gezici öğretmen ye mahallî İlköğretim Kurulu tarafından müştereken tesbit edilir ve şartlar dikkate alınarak programlaştırılır.

(III. ÖĞRENCİ KAYIT VE NAKİL İŞLERİ)

Madde 5— Gezici okul ve gezici öğretmenliklerde öğrenci kayıt ve nakil işleri:

A) Öğrenci kayıt ve kabulü İlkokullar Yönetmeliğinde saptanan esaslar dikkate alınarak yapılır: Ancak çalışma yerlerinin özellikleri dikkate alınarak ilk defa kaydedilen öğrencilerden temini kolay olmayan belgeler ve fotoğraf istenmez.

B) Bu okullarda öğrenci devamı ile ilgili işler de İlkokullar Yonetmeliğindeki esaslara göre yürütülür.

C) Öğrenci nakilleri:

a) Gezici okul ve gezici öğretmenliklerden normal ve sabit okullara nakletmek istiyen öğrenciler için tanzim edilecek nakil belgelerinde öğrencilerin sınıf seviyeleri belirtilir ve öğrenciler buna göre denk sınıfa alınırlar.

b) Normal okullardan gezici okul ve öğretmenliklere naklen gelen öğrenciler de lâyik görüldükleri gruba kaydedilirler.

( IV. İŞ VE TATİL ZAMANLARI )

Madde 6 — Gezici okul, öğretmenliklerde iş ve tatil zamanları:

A) Gezici okullarda:

a) Çalışma şartları normal ilkokullara uyan gezici okullarda İlkokullar Yönetmeliğine göre hareket edilir.

b) Çalışmaları normal okullara uymayan gezici okullarda çalışma zamanları ve tatiller okulun vazife gördüğü toplumun durum ve şartlarına göre mahallî Millî Eğitim İdarecilerinin teklifi ve İlköğretim Kurulunun karan ile tesbit edilir.

B) Gezici Öğretmenliklerde:

a) Şart ve çalışma durumları normal okullara uyan gezici öğretmenliklerde (yarımşar gün veya gün aşırı münavebe ile öğretim yapanlar) çalışma gün ve tatil zamanları İlkokullar Yönetmeliğine göre ayarlanır. Durumları normal okullara uymıyanların çalışma zamanlan ise yukarıdaki (A) fıkrasının (b) bendine göre tesbit edilir.

b) Gezici öğretmenliklerin günlük çalışma saatleri mahallî şartlara göre mahallinde tesbit edilir.

C) Gezici okul ve gezici öğretmenliklerde iş ve tatil zamanları tesbit edilirken çalıştıkları toplumların çalışma ve göç durumlan dikkate alınır.

(V. EĞİTİM VE ÖĞRETİM)

Madde 7 — Eğitim:

A) Eğitim: Gezici okul ve Öğretmenliklerde İlkokullar programında normal ilkokullar için tesbit edilmiş olan eğitim amaçlarına göre hareket olunur.

B) Öğretim :

a) Gezici okul ve gezici öğretmenliklerde ilkokul programının öğretim kısmında belirtilen amaçlara ulaşılmıya çalışılır.

b) Gezici okullarda ve gezici öğretmenlerin çalıştığı öğretim merkezlerinde bütün Türkiye için hazırlanmış ve dondurulmuş bir program yerine (bu program mahallî şartlara uydurulmuş olsa dahi) mahallin çeşitli özelliklerini, çocukların ve toplumun ihtiyaçlarını kapsayan ve mahallinde hazırlanan bir program uygulanır. Bu programın hazırlanmasında ilgililerin görüş ve fikirlerinden faydalanılır.

c) Gezici okul ve gezici öğretmenliklerde klâsik sınıf sistemi ve taksimatı yapılmaz. Bunun yerine Öğrencilerin durumlan , ihtiyaçları veya yaşlan dikkate alınarak öğretmen tarafından teşkil edilecek gruplar halinde öğretim yapılır. Bu gruplar:

1— Okuma-yazma öğrenecek grup (birinci sınıf seviyesindeki grup.)

2— Okuma-yazmasını geliştirmekle birlikte genel bilgi verilecek grup (ikinci ve üçüncü sınıf seviyesindeki grup).

3— İlkokul bitirme seviyesine ulaştırılacak grup (dördüncü ve beşinci sınıf seviyesindeki grup:) şeklinde ayarlanacaktır.

d) Gezici okul ve öğretmenliklerde uygulanacak ders müfredat programı da bu gruplar dikkate alınarak hazırlanır.

(VI. SINAVLAR)

Madde 8 — Gezici okul ve öğretmenliklerde sınav ve karneler

a) Gezici okul ve öğretmenliklerde birinci ve ikinci gruptaki öğrenciler, yetişme durumları dikkate alınarak bir gruptan diğer grupa öğretmenin kanaati ile geçirilir.

b) İlkokul bitirme sınavları İlkokullar Yönetmeliğindeki esaslara göre yapılır.

c) Gezici okul öğretmenliklere devam eden öğrencilere normal ve sabit ilkokullarda olduğu gibi çalışma karnesi verilir.

(VII. GEZİCİ OKUL ÖĞRETMENLERİNDE ÇALIŞMA MÜDÜR VE ÖĞRETMENLERİN GÖREV VE YETKİLERİ)

Madde 9 — Gezici okul öğretmenliklerde çalışan müdür ve öğretmenler görev ve yetkileri ile, yapacakları işler bakımından İlkokullar Yönetmeliği ile İlköğretim Kurulları Yönetmeliğinde saptanan esaslara tabidirler. Bunlara ilâveten:

a) Bu okullarda çalışan müdür ve öğretmenler vazife gördükleri çevreyi ve halk topluluğunun özelliklerini inceliyerek bir rapor hazırlarlar.

b) Çevrenin şart ve özelliklerine göre günlük çalışma programı ve çizelgesini hazırlayarak bağlı bulundukları Millî Eğitim Dairelerine tasdik ettirirler.

c ) Uygulanacak müfredat programının hazırlanması ile ilgili toplantılara katılırlar.

d) Esas bölgesindeki Millî Eğitim Dairesine bağlı olmakla beraber göç ettikleri sırada bölgelerine girdikleri Millî Eğitim Daireleri ile irtibat kurar ve resmî yazışmalarını bu kanallarla yaparlar.

e) Birden fazla öğretmenle çalışan dördüncü tip gezici okullarda göç sırasında hangi öğretmenin hangi grup göçü takip edeceğini okul müdür ve öğretmenler müştereken tesbit ederler. ve tesbit edilen esaslara uyarlar.

f) Gezici Öğretmenliklere tercihan, görevlerinin icaplarına uygun olarak sağlıklı ve tecrübeli öğretmenler atanır. Bu öğretmenler gerektikçe seminer ve kurslara tabi tutulurlar.

g) Bu öğretmenlere gezi sırasında ve seminerler süresince kanunî yevmiye ve yollukları ödenir.

(VIII. DERS ARAÇLARI)

Madde: 10 — A ) Gezici okul ve öğretmenliklerin sıra, masa ve benzeri gibi araçları portatif ve taşıması kolay cinsten sağlanır.

B) Gezici okul ve öğretmenlikler için normal okullarda kullanılan öğretim araçları arasında bulunan ve taşıması kolay olan eşya ve araçlar sağlanır.

C) Gezici okul ve öğretmenliklere merkezlerden daima takviye edilen, birer seyyar ecza dolabı verilir.

D) Gezici okul ve öğretmenliklere öğrencilerin ve halkın faydalanacağı bir kitaplık ve yeteri kadar kitap verilir. Bu kitaplık devamlı olarak kitap, gazete ve dergilerle zenginleştirilir.

(IX. SOSYAL FAALİYETLER)

Madde 11 — A) Gezici okul ve öğretmenliklerde sosyal çalışmalar İlkokul Yönetmeliği ve İlköğretim Kurulları Yönetmeliğinde tesbit edilen esaslar dahilinde ve mümkün olduğu nisbette yürütülür.

B) Gezici okul gezici öğretmenler çalışmalarında daima halkla işbirliği yapar. Halka okuma-yazma, sağlık, eğitim, tarım alanlarında şartların müsaadesi nisbetinde faydalı olmaya çalışır.

(X. DİĞER HÜKÜMLER)

Madde 12 — Bu yönetmelikte bulunmayan ve ilkokullarla ilgili diğer hususlarda İlkokullar Yönetmeliğinde tesbit edilen esaslara göre ve çevre imkânları da dikkate alınarak yürütülür.

Madde 13 — Bu yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Madde 14 — Bu yönetmeliği Millî Eğitim Bakanı yürütür.

________________________________________